ಗದ್ಯ (prose) · ಬಿ. ಎಸ್. ಪಾಂಡುರಂಗರಾವ್
ಪಠ್ಯFull text
ಅಭ್ಯಾಸexercises from the textbook
Model answers — a guide, not the only correct wording. Check with your teacher.
I. ಪದಗಳ ಅರ್ಥ :
| | |
|---|---|
| ಪ್ರವಾಹ – ನೆರೆ, ಉಕ್ಕೇರಿದ ನೀರು | ಸೇಡು – ದ್ವೇಷ |
| ಚೀರು – ಕೂಗು | ಯುಕ್ತಿ – ಉಪಾಯ |
| ತಾಪ – ಬಿಸಿ | ಕೀಟಲೆ – ತುಂಟಬುದ್ಧಿ |
| ಗರ್ಜಿಸು – ಜೋರಾಗಿ ಕೂಗು | ತಾತೂತಾಯಿತು – ತಾಕಿ ತೂತಾಯಿತು |
| ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟು – ಸಾಂದ್ರವಾಗು, ಒಂದೆಡೆ ಸೇರು, ಗಟ್ಟಿಯಾಗು. | |
II. ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು :
ಅ) ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಒಂದು ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿರಿ.
೧. ಭೂದೇವಿಯ ಗೋಳು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಮುಟ್ಟಿತು?
Answerಭೂದೇವಿಯ ಗೋಳು ಆಕಾಶವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತು.
೨. ಲೋಕವೆಲ್ಲ ಏಕೆ ನಡುಗಿತು?
Answerಸೂರ್ಯ ಸಮುದ್ರರಾಜನ ಮೇಲೆ ರೇಗಿ ಒಂದು ಸಲ ತಿರನೆ ತಿರುಗಿದ್ದರಿಂದ ಲೋಕವೆಲ್ಲ ನಡುಗಿತು.
೩. ಸಮುದ್ರರಾಜ ಚೀರತೊಡಗಿದ್ದೇಕೆ?
Answerಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳ ಕಾವಿನಿಂದ ಮೈಯೆಲ್ಲಾ ಕುದಿದು ನೋವಾದ್ದರಿಂದ ಸಮುದ್ರರಾಜ ಚೀರತೊಡಗಿದ.
೪. ಮೋಡಣ್ಣ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಮರೆಮಾಡಿದಾಗ ಏನಾಯಿತು?
Answerಮೋಡಣ್ಣ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಮರೆಮಾಡಿದಾಗ ಭೂದೇವಿಗೆ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ನಿಂತು ಗಿಡಮರಗಳು ಬಾಡಿ ಮುದುಡಿದವು; ಮನುಷ್ಯ–ಪ್ರಾಣಿ ಸಾಯುವಂತಾಯಿತು.
೫. ಮೋಡಣ್ಣನಿಗೆ ಬುದ್ಧಿ ಕಲಿಸಲು ಸೂರ್ಯ ಯಾರಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಕೊಂಡ?
Answerಮೋಡಣ್ಣನಿಗೆ ಬುದ್ಧಿ ಕಲಿಸಲು ಸೂರ್ಯ ತನ್ನ ಗೆಳೆಯ ಗಾಳಿರಾಯನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಕೇಳಿಕೊಂಡ.
೬. ನದಿ ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟಿತು?
Answerಗಾಳಿರಾಯ ಮೋಡಣ್ಣನನ್ನು ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆಸಿದಾಗ ಮೋಡಣ್ಣನ ಅಳುವಿನ ನೀರು ಬೆಟ್ಟದಿಂದ ನದಿಯಾಗಿ ಜಾರಿದ್ದರಿಂದ ನದಿ ಹುಟ್ಟಿತು.
೭. ಸಮುದ್ರರಾಜ ಯಾರಿಗೆ ಭಯಪಡುತ್ತಾನೆ?
Answerಸಮುದ್ರರಾಜ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಭಯಪಡುತ್ತಾನೆ.
ಆ) ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಎರಡು-ಮೂರು ವಾಕ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿರಿ.
೧. ಭೂದೇವಿಯ ಅಳುವನ್ನು ಕಂಡ ಸೂರ್ಯ ಏನು ಮಾಡಿದ?
Answerಭೂದೇವಿಯ ಅಳುವನ್ನು ಕೇಳಿ ಸೂರ್ಯ ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿದನು. ಸಮುದ್ರರಾಜನ ಹಾವಳಿ ತಿಳಿದು ಅವನ ಮೇಲೆ ಕಿಡಿಕಿಡಿಯಾಗಿ ರೇಗಿದನು. ನಂತರ ಒಂದು ಸಲ ತಿರನೆ ತಿರುಗಿದನು.
೨. ಮೋಡ ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟಿತು?
Answerಬಿಸಿಲಿನ ತಾಪದಿಂದ ಸಮುದ್ರರಾಜನ ಮೈ ಬೆವರಿತು. ಆ ಬೆವರಿನ ನೀರು ಹಬೆಯಾಗಿ ಮೇಲೆ ಹೋಗಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಡೆ ಸೇರಿ ಕಪ್ಪಗೆ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿತು. ಹೀಗೆ ಮೋಡ ಹುಟ್ಟಿತು.
೩. ಸೂರ್ಯನ ಕೋಪ ಮೋಡದತ್ತ ತಿರುಗಲು ಕಾರಣವೇನು?
Answerಸಮುದ್ರರಾಜನ ಮಾತಿನಂತೆ ಮೋಡಣ್ಣ ಸೂರ್ಯನ ಮುಖದ ಕಾಂತಿಯನ್ನು ತನ್ನ ದೊಡ್ಡ ದೇಹದಿಂದ ಮರೆಮಾಡಿದನು. ಇದರಿಂದ ಸೂರ್ಯನ ಕೋಪ ಮೋಡದತ್ತ ತಿರುಗಿತು.
೪. ಗಾಳಿ ಮೋಡಣ್ಣನನ್ನು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಓಡಾಡಿಸಿತು?
Answerಗಾಳಿರಾಯ ಮೋಡಣ್ಣನನ್ನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆಸಿದನು. ನಂತರ ಹೆಮ್ಮರಗಳ ಮೇಲೆ ನೂಕಿಬಿಟ್ಟನು.
೫. ಗಾಳಿ ಮೋಡಗಳ ಯುದ್ಧದಿಂದ ಕೊನೆಗೆ ಯಾವ ಹಾಡು ಹುಟ್ಟಿತು?
Answerಗಾಳಿ-ಮೋಡಗಳ ಯುದ್ಧದಿಂದ ಕೊನೆಗೆ ಹುಯ್ಯೋ! ಹುಯ್ಯೋ! ಮಳೆರಾಯ, ಹೂವಿನ ತೋಟಕ್ಕೆ ನೀರಿಲ್ಲ, ಬಾರೋ! ಬಾರೋ! ಮಳೆರಾಯ, ಬಾಳೆಯ ತೋಟಕ್ಕೆ ನೀರಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಹಾಡು ಹುಟ್ಟಿತು.
ಇ) ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮಾತನ್ನು ಯಾರು ಯಾರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು? ತಿಳಿಸಿರಿ.
೧. “ಮಗು ನೋಡು, ಸೂರ್ಯ ನನಗೆ ಹಗೆ”
Answerಸಮುದ್ರರಾಜನು ಮೋಡಣ್ಣನಿಗೆ ಹೇಳಿದ.
೨. ಆನೆಯ ಮುಂದೆ ಆದೇ?
Answerಸೂರ್ಯನು ತನಗೆ ತಾನೇ ಹೇಳಿಕೊಂಡನು.
೩. “ದುರುಳರಿಬ್ಬರನ್ನೂ ನೋಡಿಕೋ”
Answerಸೂರ್ಯನು ಗಾಳಿರಾಯನಿಗೆ ಹೇಳಿದ.
ಈ) ಬಿಟ್ಟ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ತುಂಬಿರಿ.
೧. ಸೂರ್ಯ ......................... ಮುದ್ದೆ.
Answerಸೂರ್ಯ ಬೆಂಕಿಯ ಮುದ್ದೆ.
೨. ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳೇ ......................... .
Answerಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳೇ ಬಿಸಿಲು.
೩. ಭೂದೇವಿಗೆ ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ......................... ನಿಂತಾಗ ಗಿಡಮರಗಳು ಬಾಡಿ ಮುದುಡಿದವು.
Answerಭೂದೇವಿಗೆ ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಬೆಳಕು ನಿಂತಾಗ ಗಿಡಮರಗಳು ಬಾಡಿ ಮುದುಡಿದವು.
೪. ಗಾಳಿರಾಯ ಮೋಡಣ್ಣನನ್ನು ......................... ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆಸಿದ.
Answerಗಾಳಿರಾಯ ಮೋಡಣ್ಣನನ್ನು ಆ ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆಸಿದ.
೫. ಆಕಾಶದಿಂದ ಮಳೆಯಾಗಿ ಸುರಿದ ನೀರು ......................... ಹರಿಯಿತು.
Answerಆಕಾಶದಿಂದ ಮಳೆಯಾಗಿ ಸುರಿದ ನೀರು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಹೊಳೆಯಾಗಿ ಹರಿಯಿತು.
೬. ಬಾರೋ ಬಾರೋ ಮಳೆರಾಯ, ......................... ತೋಟಕೆ ನೀರಿಲ್ಲ.
Answerಬಾರೋ ಬಾರೋ ಮಳೆರಾಯ, ಬಾಳೆಯ ತೋಟಕೆ ನೀರಿಲ್ಲ.
III. ಭಾಷಾಭ್ಯಾಸ :
ಅ) ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿರುವ, ಭಾವಾಭಿನಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿ ಅವುಗಳ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.
ಮಾದರಿ : ಹುಚ್ಚೆದ್ದು ಕುಣಿ – ಅಂಕೆಯಿಲ್ಲದೆ ಕುಣಿ, ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದೆ ಕುಣಿದಾಡು
೧. ಗೊಳೋ ಎಂದು ಅಳು
Answerಗೊಳೋ ಎಂದು ಅಳು – ಜೋರಾಗಿ ಬಿಕ್ಕಿಬಿಕ್ಕಿ ಅಳುವುದು.
೨. ಕಿಡಿಕಿಡಿಯಾಗು
Answerಕಿಡಿಕಿಡಿಯಾಗು – ಬಹಳ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವುದು.
೩. ಧಗಧಗ ಉರಿ
Answerಧಗಧಗ ಉರಿ – ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಬಿಸಿಯಾಗಿ ಉರಿಯುವುದು.
೪. ತಿರನೆ ತಿರುಗು
Answerತಿರನೆ ತಿರುಗು – ಬಿರುಸಾಗಿ ಗರ್ರನೆ ತಿರುಗುವುದು.
೫. ತತ್ತರಿಸಿಹೋಗು
Answerತತ್ತರಿಸಿಹೋಗು – ಅಲ್ಲಾಡಿ ಚೈತನ್ಯಗುಂದುವುದು.
೬. ಕುದಿದುಹೋಗು
Answerಕುದಿದುಹೋಗು – ಬಹಳವಾಗಿ ಕಾದುಹೋಗುವುದು.
೭. ನೋವಿನಿಂದ ಚೀರು
Answerನೋವಿನಿಂದ ಚೀರು – ನೋವು ತಡೆಯಲಾಗದೆ ಜೋರಾಗಿ ಅರಚುವುದು.
೮. ಕಟಕಟ ಹಲ್ಲುಕಡಿ
Answerಕಟಕಟ ಹಲ್ಲುಕಡಿ – ಕೋಪದಿಂದ ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಒತ್ತಿ ಶಬ್ದಮಾಡುವುದು.
೯. ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ನೆಗೆ
Answerಆಕಾಶಕ್ಕೆ ನೆಗೆ – ಬಹಳ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಜಿಗಿಯುವುದು.
೧೦. ದಮ್ಮಯ್ಯಗುಡ್ಡೆ ಹಾಕು
Answerದಮ್ಮಯ್ಯಗುಡ್ಡೆ ಹಾಕು – ಸೋತು ಕುಸಿದು ಬೀಳುವುದು.
೧೧. ಕಕ್ಕಾಬಿಕ್ಕಿಯಾಗು
Answerಕಕ್ಕಾಬಿಕ್ಕಿಯಾಗು – ಏನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ತೋಚದೆ ತಬ್ಬಿಬ್ಬಾಗುವುದು.
೧೨. ನೂಕಿಬಿಡು
Answerನೂಕಿಬಿಡು – ಬಲವಾಗಿ ತಳ್ಳಿಬಿಡುವುದು.
ಆ) ಇಲ್ಲಿರುವ ಪದಗಳನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ವಾಕ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿ ಬರೆಯಿರಿ.
೧. ಪ್ರವಾಹ : ........................................................................................
Model sentenceಪ್ರವಾಹ: ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಹಳ್ಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹ ಬರುತ್ತದೆ.
೨. ಹಾವಳಿ : ........................................................................................
Model sentenceಹಾವಳಿ: ಗಾಳಿಯ ಹಾವಳಿಗೆ ಶಾಲೆಯ ಮರದ ಕೊಂಬೆ ಮುರಿಯಿತು.
೩. ಕಾಂತಿ : ........................................................................................
Model sentenceಕಾಂತಿ: ಹಬ್ಬದ ದಿನ ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ದೀಪಗಳ ಕಾಂತಿ ತುಂಬಾ ಸುಂದರವಾಗಿತ್ತು.
೪. ವಿಚಿತ್ರ : ........................................................................................
Model sentenceವಿಚಿತ್ರ: ನಿನ್ನೆ ರಾತ್ರಿ ನಾನು ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಕನಸು ಕಂಡೆ.
೫. ಹಿಂಬಾಲಿಸು : ........................................................................................
Model sentenceಹಿಂಬಾಲಿಸು: ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ಬೆಕ್ಕು ಇಲಿಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿತು.
IV. ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ವ್ಯಾಕರಣ :
**ಪದ :** ಕೆಲವು ಅಕ್ಷರಗಳು ಸೇರಿ ಒಂದು ಪದವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಪದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು.
ಉದಾ :
ವೀ, ರ = ವೀರ (ಇದರ ಅರ್ಥ ಶೂರ)
ಕೆ, ಳ, ದಿ = ಕೆಳದಿ (ಇದು ಊರ ಹೆಸರು)
ಹೋ, ರಾ, ಡು = ಹೋರಾಡು (ಇದರ ಅರ್ಥ ಯುದ್ಧ)
ಇಂತಹ ಅನೇಕ ಪದಗಳು ಕೂಡಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥಕೊಡುವ ಪದಗಳ ಗುಂಪಿಗೆ ವಾಕ್ಯ ಎನ್ನುವರು.
ಉದಾ : ೧. ರಾಧೆ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾಳೆ.
೨. ಆಕಳು ಕರುವಿಗೆ ಹಾಲು ಉಣಿಸಿತು.
೩. ಔರಂಗಜೇಬನ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಹೆದರಿ ರಾಜರು ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.
ವಾಕ್ಯಗಳ ಪ್ರಕಾರಗಳು:
೧. ಶ್ರೀಮತಿ ಸಾವಿತ್ರಿ ಯಾವ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ? (ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಥಕ ವಾಕ್ಯ)
೨. ಶ್ರೀಮತಿ ಸಾವಿತ್ರಿ ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. (ಸಾಮಾನ್ಯ ವಾಕ್ಯ)
೩. ಓಹೋ! ಅವರು ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ. (ಭಾವ ಸೂಚಕ ವಾಕ್ಯ)
೪. ನೀನು ಮನೆಗೆ ಹೋಗು. (ಆಜ್ಞಾರ್ಥಕ ವಾಕ್ಯ)
ಇಂತಹ ೪ ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ನೀವು ರಚಿಸಿರಿ.
೧. ..............................................................................................................
Answerನೀನು ನಾಳೆ ಶಾಲೆಗೆ ಬರುವೆಯಾ?
೨. ..............................................................................................................
Answerನಾನು ಸಂಜೆ ಆಟವಾಡಲು ಹೋಗುತ್ತೇನೆ.
೩. ..............................................................................................................
Answerಆಹಾ! ಎಷ್ಟು ಸುಂದರವಾದ ಹೂವು!
೪. ..............................................................................................................
Answerದಯವಿಟ್ಟು ನನಗೆ ನೀರು ಕೊಡು.
V. ಚಟುವಟಿಕೆ :
೧. ಈ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಒಂದು ನಾಟಕದಂತೆ ಅಭಿನಯಿಸಿ.
೨. ಮಳೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜನಪದ ಕತೆಗಳನ್ನು, ಮಕ್ಕಳ ಕತೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ.
೩. ಮಳೆ ಬರಲು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರಣ ಏನು ಎಂಬುದನ್ನು ಶಿಕ್ಷಕರಿಂದ ಕೇಳಿ ತಿಳಿಯಿರಿ.