ಗದ್ಯ (prose) · ಸಂಪಾದಿತ
ಪಠ್ಯFull text
ಅಭ್ಯಾಸexercises from the textbook
Model answers — a guide, not the only correct wording. Check with your teacher.
I. ಪದಗಳ ಅರ್ಥ ತಿಳಿಯಿರಿ :
ಆಕರ್ಷಿಸು - ಸೆಳೆ; ಕಾಯ್ದೆ - ಕಾನೂನು; ಕಟ್ಟಳೆ; ನಿಯಮ; ಕುಶಲತೆ - ನಿಪುಣತೆ; ಚರ್ಮವಾದ್ಯ - ಚರ್ಮದಿಂದ ಮಾಡಿದ ವಾದ್ಯ; ಜಾತ್ರೆ - ರಥೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಜನ ಸೇರುವುದು; ನಿರಂತರ - ಸದಾ; ಯಾವಾಗಲೂ; ನಿರ್ಮಿಸು - ತಯಾರಿಸು; ಬೆಂಡು ಬತ್ತಾಸು - ಒಂದು ಬಗೆಯ ಸಿಹಿತಿಂಡಿ; ಸನಿಹ - ಹತ್ತಿರ; ಸಮೂಹ - ಗುಂಪು; ಸೊಗಸು - ಚೆಲುವು; ಹರ್ಷೋದ್ಗಾರ - ಸಂತೋಷದ ಧ್ವನಿ.
ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು :
೧. ನಂದಿಧ್ವಜ - ಹದಿನಾರರಿಂದ ಹದಿನೆಂಟು ಮೊಳ ಎತ್ತರವಿರುವ ಬಿದುರಿನ ಬೊಂಬಿಗೆ ಹಿತ್ತಾಳೆ ಬಿರುಡೆಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಏಳೆಂಟು ಅಡಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಆಕೃತಿಯ ನಂದಿ ವಿಗ್ರಹವಿರುತ್ತದೆ. ಕಂಬದ ತುದಿಗೆ ರೇಷ್ಮೆ ಧ್ವಜವನ್ನು ಕಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ.
೨. ವೀರಗಾಸೆ - ಶೈವ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಜಾನಪದ ಕಲೆ.
೩. ಯಕ್ಷಗಾನ - ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ನೃತ್ಯ, ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ, ಮಾತುಗಾರಿಕೆ ಹಾಗೂ ವೇಷಭೂಷಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕಲೆ. ಇದು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದೆ.
೪. ಬಯಲಾಟ - ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪ್ರಾಚೀನ ಗಂಡುಕಲೆ. ಇದು ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ರಾತ್ರಿಯೆಲ್ಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
೫. ಕಂಸಾಳೆ - ಮಲೆಮಹದೇಶ್ವರನ ಭಕ್ತರಾದ ದೇವರ ಗುಡ್ಡರು ಬಳಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ವಾದ್ಯ.
೬. ಹಾಲಕ್ಕಿ ಕುಣಿತ - ಇದೊಂದು ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬ. ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದೆ.
೭. ದೊಂಬರಾಟ - ದೈಹಿಕ ವ್ಯಾಯಾಮದ ಚಮತ್ಕಾರವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಒಂದು ಜಾನಪದ ಕಲೆ. ಇದನ್ನು ನಡೆಸುವವರು ಬಹುತೇಕ ಅಲೆಮಾರಿಗಳೇ ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ.
II. ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು :
ಅ) ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಒಂದು ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿ.
೧. ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿನ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ವೇಣು ಏನೆಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದನು?
Answerಇಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೊಂದು ಅಂಗಡಿಗಳಿವೆಯಲ್ಲಾ ಎಂದು ವೇಣು ಆಶ್ಚರ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದನು.
೨. ದೊಂಬರಾಟದ ಹುಡುಗಿ ಯಾವ ಸಾಹಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು?
Answerದೊಂಬರಾಟದ ಹುಡುಗಿ ತಂತಿಯ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುವ ಸಾಹಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು.
೩. ದೊಂಬರಾಟದ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಕಂಡ ರಶ್ಮಿಗೆ ಕಾಡಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳೇನು?
Answerಈ ರೀತಿ ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ದುಡಿಸುವುದು ತಪ್ಪಲ್ಲವೇ? ಮತ್ತು ಅವಳೂ ನಮ್ಮಂತೆ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗಬೇಕಲ್ಲವೇ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ರಶ್ಮಿಗೆ ಕಾಡಿದವು.
೪. ಅಜ್ಜನು ವೇದಿಕೆ ಮೇಲೆ ಯಾವ ಯಾವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆಂದು ಹೇಳಿದನು?
Answerನಾಟಕ, ಯಕ್ಷಗಾನ, ಬಯಲಾಟ, ನೃತ್ಯ ಮುಂತಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆಂದು ಅಜ್ಜನು ಹೇಳಿದನು.
೫. ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ತೆರೆದಿಟ್ಟ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ತಿನ್ನಬಾರದು ಏಕೆ?
Answerತೆರೆದಿಟ್ಟ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಮೇಲೆ ಧೂಳು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಮಿಕೀಟಗಳು ಕುಳಿತಿರುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳನ್ನು ತಿಂದರೆ ವಾಂತಿ ಭೇದಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ಆ) ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಎರಡು-ಮೂರು ವಾಕ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿ.
೧. ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ಯಾವ ಅಂಗಡಿಗಳು ಇದ್ದವು?
Answerಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಆಟಿಕೆ ಸಾಮಾನುಗಳ, ಬಲೂನುಗಳ, ಗೊಂಬೆಗಳ, ಬಳೆ ಸರಗಳ, ಬೆಂಡು ಬತ್ತಾಸು ಸಿಹಿ ತಿಂಡಿಗಳ ಅಂಗಡಿಗಳು ಒಂದೆಡೆ ಇದ್ದವು. ಬಟ್ಟೆ, ಪಾತ್ರೆ, ಹೂ-ಹಣ್ಣುಗಳ ಅಂಗಡಿಗಳ ಸಾಲು ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಇತ್ತು. ಮಗದೊಂದು ಕಡೆ ಹೋಟೆಲುಗಳು, ಜೋಕಾಲಿಗಳು, ತೂಗುತೊಟ್ಟಿಲುಗಳು ಇದ್ದವು.
೨. ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಅಂಗಡಿಗಳು ಇರುತ್ತವೆ ಏಕೆ?
Answerಜಾತ್ರೆಗೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನ ಬರುವುದರಿಂದ, ಅವರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಕೂಲವಾಗಲೆಂದು ದೂರದ ಊರುಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಮಾರಾಟಗಾರರಿಗೂ ಒಳ್ಳೆಯ ಅವಕಾಶ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
೩. ರಥದ ನಿರ್ಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ಇರ್ಫಾನ್ ಏನೆಂದು ಹೇಳಿದನು?
Answerಇರ್ಫಾನ್ ತನ್ನ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಗೆಳೆಯರಾದ ರಮೇಶ್, ಜಾರ್ಜ್, ಮಹಮದ್, ವಿನ್ಸೆಂಟ್, ಶಂಕರಪ್ಪ ಮುಂತಾದವರು ಸೇರಿ ರಥವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆಂದು ಹೇಳಿದನು. ಅದು ಹಲವು ದಿನಗಳ ಸಿದ್ಧತೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ್ದು ಎಂದೂ ತಿಳಿಸಿದನು.
೪. ಅಜ್ಜನು ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಏನೆಂದು ಹೇಳಿದನು?
Answerಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಹಕ್ಕಿನ ಕಾಯ್ದೆ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿದೆ ಎಂದೂ, ಹಿಂದೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಈಗ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಾರದೆಂಬ ಕಾನೂನು ಇದೆ ಎಂದೂ ಅಜ್ಜನು ಹೇಳಿದನು.
೫. ರಥದ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದ ಕಲಾ ತಂಡಗಳು ಯಾವುವು?
Answerನಂದಿಧ್ವಜ, ಕಂಸಾಳೆ, ವೀರಗಾಸೆ, ಡೊಳ್ಳು ಕುಣಿತ, ಕೋಲಾಟ, ಹಾಲಕ್ಕಿ ಕುಣಿತ ಮೊದಲಾದ ಜಾನಪದ ಕಲಾವಿದರು, ಜೊತೆಗೆ ಬ್ಯಾಂಡ್, ಓಲಗ, ತಮಟೆ, ಕಹಳೆವಾದಕರು ಮತ್ತು ಯಕ್ಷಗಾನ ವೇಷಧಾರಿಗಳು ರಥದ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದರು.
ಇ) ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಯಾರು ಯಾರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು ತಿಳಿಸಿರಿ.
೧. “ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲೇಕೆ ಇಷ್ಟೊಂದು ಅಂಗಡಿಗಳು.”
Answerರಶ್ಮಿಯು ಅಜ್ಜನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು.
೨. “ರಥದ ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ವಿವಿಧ ವೇಷಧಾರಿಗಳು ಯಾರು?”
Answerವೇಣುವು ಅಜ್ಜನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
೩. “ಹೌದು, ಅವಳ ಧೈರ್ಯ, ಸಾಹಸವನ್ನು ಮೆಚ್ಚಲೇಬೇಕು.”
Answerಇರ್ಫಾನನು ವೇಣುವಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
III. ಭಾಷಾಭ್ಯಾಸ :
ಅ) ಕೆಳಗಿನ ಪದಗಳನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ವಾಕ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿ ಬರೆಯಿರಿ.
೧. ಆಕರ್ಷಿಸು :_____________________________________
Model sentenceಆಕರ್ಷಿಸು: ಆಟದ ಸಾಮಾನುಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ.
೨. ಕುಶಲತೆ :_____________________________________
Model sentenceಕುಶಲತೆ: ನನ್ನ ಅಕ್ಕನಿಗೆ ಚಿತ್ರ ಬಿಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಕುಶಲತೆ ಇದೆ.
೩. ಸೊಗಸು :_____________________________________
Model sentenceಸೊಗಸು: ನಮ್ಮ ಶಾಲೆಯ ತೋಟ ತುಂಬಾ ಸೊಗಸಾಗಿದೆ.
೪. ವೀಕ್ಷಿಸು :_____________________________________
Model sentenceವೀಕ್ಷಿಸು: ನಾನು ನಿನ್ನೆ ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ನಾಟಕವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದೆ.
೫. ಕುತೂಹಲ :_____________________________________
Model sentenceಕುತೂಹಲ: ಹೊಸ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ನೋಡಿ ನನಗೆ ಕುತೂಹಲವಾಯಿತು.
ಆ) ಲಿಂಗ ಸಂಬಂಧಿ ‘ಅ’ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ‘ಬ’ ಪಟ್ಟಿಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿ ಬರೆಯಿರಿ.
| ‘ಅ’ ಪಟ್ಟಿ | ‘ಬ’ ಪಟ್ಟಿ |
Answer೧) ಅಜ್ಜಿ - ಅಜ್ಜ
|---|---|
Answer೨) ತಾಯಿ - ತಂದೆ
| ೧) ಅಜ್ಜಿ | ಅ) ಹುಡುಗ |
Answer೩) ಹುಡುಗಿ - ಹುಡುಗ
| ೨) ತಾಯಿ | ಆ) ಅಜ್ಜ |
Answer೪) ಬಾಲಕಿ - ಬಾಲಕ
| ೩) ಹುಡುಗಿ | ಇ) ಅಕ್ಕ |
Answer೫) ಗಂಡಸು - ಹೆಂಗಸು
| ೪) ಬಾಲಕಿ | ಈ) ಹೆಂಗಸು |
Answer೬) ಅತ್ತೆ - ಮಾವ
| ೫) ಗಂಡಸು | ಉ) ಮಾವ |
Answer೭) ಅಣ್ಣ - ಅಕ್ಕ
| ೬) ಅತ್ತೆ | ಊ) ತಂದೆ |
| ೭) ಅಣ್ಣ | ಋ) ಬಾಲಕ |
ಇ) ಕೆಳಗಿನ ಪದಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧಾರ್ಥಕ ಪದಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.
೧. ಅನುಕೂಲ X ________
Answerಪ್ರತಿಕೂಲ
೨. ಸಂತೋಷ X ________
Answerದುಃಖ
೩. ಧೈರ್ಯ X ________
Answerಭಯ
೪. ಆಧಾರ X ________
Answerನಿರಾಧಾರ
೫. ಸಮತೋಲನ X ________
Answerಅಸಮತೋಲನ
೬. ಸನಿಹ X ________
Answerದೂರ
ಈ) ಕೆಳಗಿನ ಪದಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ಬರೆಯಿರಿ.
೧. ಓಡಾಟ = ________ + ________
Answerಓಡು + ಆಟ
೨. ಬಯಲಾಟ = ________ + ________
Answerಬಯಲು + ಆಟ
೩. ಹರ್ಷೋದ್ಗಾರ = ________ + ________
Answerಹರ್ಷ + ಉದ್ಗಾರ
೪. ದೊಂಬರಾಟ = ________ + ________
Answerದೊಂಬಿ + ಆಟ
IV. ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು :
೧. ನಿಮ್ಮ ಊರಿನ ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ವಿಶೇಷತೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ತಿಳಿಯಿರಿ.
೨. ನಿಮ್ಮ ಊರಿನ ಜಾತ್ರೆ ಅಥವಾ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ವಾದ್ಯ ಪರಿಕರಗಳ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ.
೩. ನಿಮ್ಮೂರಿನ ಜಾತ್ರೆಯ ವಿಶೇಷತೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ ಗೆಳೆಯನಿಗೆ ಒಂದು ಪತ್ರ ಬರೆಯಿರಿ.
V. ಪೂರಕ ಓದು :
ದೊಂಬರಾಟ
ನೆರೆಯಿತಿದೋ ಜನರ ದೊಂಬಿ
ದೊಂಬರಾಟ ನೋಡಲು
ಬೇಸರಿಕೆಯ ದೂಡಲು
ನೋಡಿ ಕಾಸ ನೀಡಲು
ಸ್ವಲ್ಪ ಸುಖಿಸಿ ಮತ್ತೆ ಹೆಗಲ
ಬಾಳ ನೊಗಕೆ ಹೂಡಲು || ೧ ||
ಸರಸರಸರ ಗಣೆಯನೇರಿ
ಮಿಣಿಯ ಮೇಲೆ ನಡೆದಳು
ಡೊಂಬಿತಿ ತುಸು ತಡೆದಳು
ಕೋಲನೊಂದ ಹಿಡಿದಳು
ಕೋಲನತ್ತ ಇತ್ತ ಚಾಚಿ
ಮಣಿದು ಕುಣಿದು ನಡೆದಳು || ೨ ||
ಜೋಲಿ ಹೋಗದಂತೆ ಕೋಲ
ಬಳಸುವವಳ ಚಾತುರ
ಮಣಿ ಮೇಗಣ ಪಾತರ
ನೋಡುವವರ ಕಾತರ
ಡೊಂಬನಿಗೋ ಬೇಗ ಮುಗಿಸಿ
ಕಾಸು ಪಡೆವ ಆತುರ || ೩ ||
ಮೂಳೆಗಳೇ ಇಲ್ಲವೇನೋ
ಇವಳ ಬಿಲ್ಲು - ಮೈಯಲಿ
ಇವಳ ಬಳ್ಳಿ - ಕೈಯಲಿ
ಇವಳೇನೇ ಗೆಯ್ಯಲಿ || ೪ ||
ಮೂಕರಾಗಿ ನೋಡುತಿಹರು
ನೆರೆದ ಜನರು ಬಯಲಲಿ
ಹಳ್ಳಿಯ ಸರ್ಕಸ್ಸು ಇದನು
ಜನರು ನೋಡಿ ನಲಿದರು || ೫ ||
ಕೈಯ ತಟ್ಟಿ ಕಲೆದರು
ಆಟವಿದಕೆ ಒಲಿದರು
ಕಾಸನಿತ್ತು ಕಜ್ಜ ಕರೆಯೆ
ಮನೆಗಳತ್ತ ಸುಳಿದರು. || ೬ ||
-ಸಿದ್ದಯ್ಯ ಪುರಾಣಿಕ