ಗದ್ಯ (prose) · ಸಂಪಾದಿತ
ಪಠ್ಯFull text
ಅಭ್ಯಾಸexercises from the textbook
Model answers — a guide, not the only correct wording. Check with your teacher.
I. ಪದಗಳ ಅರ್ಥ ತಿಳಿಯಿರಿ :
ಅನುಪಮ - ಹೋಲಿಕೆ ಮೀರಿದ; ಶ್ರೇಷ್ಠ.
ಅವಳಿ - ಜೋಡಿ
ಉಪವಾಸ - ಆಹಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸದಿರುವುದು.
ಜಿನ - ಜೈನ ಸನ್ಯಾಸಿ
ದೃಷ್ಟಿ - ನೋಟ
ಬಂಧು - ನೆಂಟ
ಮಿತ್ರ - ಗೆಳೆಯ; ಸ್ನೇಹಿತ.
ಸಂಪನ್ನ - ಸಜ್ಜನ; ಶ್ರೇಷ್ಠ; ಧನಿಕ.
ಅನನ್ಯ - ಬೇರೆಯಲ್ಲದ; ಅದ್ವಿತೀಯ.
ಈಡೇರು - ನೆರವೇರು
ಕಲಿ - ವೀರ
ಜಿನಬಿಂಬ - ತೀರ್ಥಂಕರರ ಪ್ರತಿಮೆ
ಪ್ರಖ್ಯಾತ - ಪ್ರಸಿದ್ಧ
ಬಿಂಬ - ಪ್ರತಿರೂಪ
ಸನ್ನಡತೆ - ಒಳ್ಳೆಯ ನಡವಳಿಕೆ
ಹಸ್ತ - ಕೈ; ಕರ.
ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು :
೧. ದತ್ತಿ : ದಾನವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟ ಭೂಮಿ, ಹಣ ಇತ್ಯಾದಿ. ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿಟ್ಟ ಶಾಶ್ವತ ನಿಧಿ.
೨. ಹಸ್ತಪ್ರತಿ : ಕೈಬರಹದ ಮೂಲಕ ಬರೆದ ಪ್ರತಿ. ಕೈಬರವಣಿಗೆಯ ಮೂಲ ಪ್ರತಿ.
೩. ವೈರಾಗ್ಯ : ಆಸೆಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ ಭಾವ.
೪. ಕೀರ್ತಿಶೇಷ : ಮರಣಾನಂತರವೂ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕೀರ್ತಿ ಹಾಗೂ ಹೆಸರು ಅಮರವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದು.
೫. ಚಿಂತಾಮಣಿ : ಬಯಸಿದುದನ್ನು ಕೊಡಬಲ್ಲ ದೇವಲೋಕದ ದಿವ್ಯರತ್ನ.
೬. ಜಿನಾಲಯ : ಜೈನಧರ್ಮದವರ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸ್ಥಳ.
II. ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು :
ಅ) ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಒಂದು ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿರಿ.
೧. ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆಯ ತಂದೆ, ತಾಯಿಯ ಹೆಸರೇನು?
Answerಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆಯ ತಂದೆ ಮಲ್ಲಪಯ್ಯ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಅಬ್ಬಕಬ್ಬೆ.
೨. ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆಯನ್ನು ಜನರು ಏನೆಂದು ಕೊಂಡಾಡುತ್ತಿದ್ದರು?
Answerಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆಯನ್ನು ಜನರು ದಾನಶೂರೆ, ದಯಾಶೀಲೆ, ಧರ್ಮಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ರಣಧೀರೆ ಎಂದು ಕೊಂಡಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.
೩. ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆಯ ಮೇಲಿನ ಅಭಿಮಾನವನ್ನು ರನ್ನ ಹೇಗೆ ತೋರಿದ್ದಾನೆ?
Answerರನ್ನ ಮಹಾಕವಿಯು ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆಯನ್ನು ‘ದಾನಚಿಂತಾಮಣಿ’ ಎಂದು ಹಾಡಿ ಹೊಗಳಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಮಗಳಿಗೆ ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆ ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟು ಅಭಿಮಾನ ಮೆರೆದಿದ್ದಾನೆ.
೪. ಬಾಲಕಿ ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಗುಣಗಳಾವುವು?
Answerಬಾಲಕಿ ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆಯು ಅತಿಚತುರೆ, ವಿನಯ ಮತ್ತು ವಿವೇಕ ಸಂಪನ್ನೆಯಾಗಿದ್ದಳು.
೫. ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆ ತನ್ನ ಅಣ್ಣಂದಿರಿಂದ ಯಾವ ವಿದ್ಯೆಗಳನ್ನು ಕಲಿತಳು?
Answerಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆ ತನ್ನ ಅಣ್ಣಂದಿರಿಂದ ಕತ್ತಿವರಸೆ, ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ಲಿದ್ಯೆಗಳನ್ನು ಕಲಿತಳು.
೬. ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಯಾರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ?
Answerಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆಗೈದ ಮಹಿಳಾ ಸಾಹಿತಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಆ) ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಎರಡು-ಮೂರು ವಾಕ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿರಿ.
೧. ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆಯ ವಿವಾಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಂಧು ಮಿತ್ರರಿಗೆ ಏನನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು?
Answerಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆಯ ವಿವಾಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಂಧು-ಮಿತ್ರರಿಗೆ ಬಂಗಾರದ ಜಿನಬಿಂಬ ಹಾಗೂ ಶಾಂತಿಪುರಾಣದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.
೨. ತಾಯಿಯಾಗುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆಯ ಮಹಾಬಯಕೆ ಏನಾಗಿತ್ತು?
Answerತಾಯಿಯಾಗುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆಯ ಮಹಾಬಯಕೆ ಒಂದು ಸಾವಿರ ಜಿನಾಲಯಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಬೇಕು, ಒಂದು ಸಾವಿರ ಬಂಗಾರದ ಜಿನಬಿಂಬಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಾವಿರ ಮುನಿಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬುದಾಗಿತ್ತು.
೩. ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆ ತನ್ನ ಗಂಡನೊಂದಿಗೆ ರಣರಂಗದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಹೋರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು?
Answerಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆ ತನ್ನ ಗಂಡನೊಂದಿಗೆ ರಣರಂಗದಲ್ಲಿ ಸಾರಥಿಯಾಗಿ ರಥ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಳು ಮತ್ತು ಕತ್ತಿ ಹಿಡಿದು ವೀರಾವೇಶದಿಂದ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು.
೪. ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆ ವಿದ್ಯಾಪೋಷಿತೆಯಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯಗಳೇನು?
Answerಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆ ವಿದ್ಯಾಪೋಷಿತೆಯಾಗಿ ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಾಲಕನಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ದೊರಕಿಸಿಕೊಟ್ಟಳು, ಗುರುಕುಲಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಧನಸಹಾಯ ಮಾಡಿದಳು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಪ್ರಗತಿಗೆ ನೆರವಾದಳು.
೫. ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆಯು ತನ್ನ ಗಂಡನ ಮರಣಾನಂತರ ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯಗಳು ಯಾವುವು?
Answerಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆಯು ತನ್ನ ಗಂಡನ ಮರಣಾನಂತರ ವೈರಾಗ್ಯ ತಾಳಿದಳು, ಲಕ್ಕುಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಿನದೇವಾಲಯ ಕಟ್ಟಿಸಿದಳು, ರನ್ನ ಕವಿಯಿಂದ ‘ಅಜಿತ ತೀರ್ಥಂಕರ ಪುರಾಣ’ ಬರೆಸಿ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಹಂಚಿದಳು ಮತ್ತು ಜಿನಾಲಯಗಳಿಗೆ ದತ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದಳು.
ಇ) 'ಅ' ಪಟ್ಟಿಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು 'ಬ' ಪಟ್ಟಿಯ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಿ ಬರೆಯಿರಿ.
'ಅ' ಪಟ್ಟಿ
೧) ಆದಿಪುರಾಣ
Answer೧) ಆದಿಪುರಾಣ - ಈ) ಪಂಪಕವಿ
೨) ಶಾಂತಿಪುರಾಣ
Answer೨) ಶಾಂತಿಪುರಾಣ - ಇ) ಪೊನ್ನಕವಿ
೩) ಸಾಹಸಭೀಮವಿಜಯ
Answer೩) ಸಾಹಸಭೀಮವಿಜಯ - ಉ) ರನ್ನಕವಿ
೪) ದಾನಚಿಂತಾಮಣಿ
Answer೪) ದಾನಚಿಂತಾಮಣಿ - ಅ) ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆ
'ಬ' ಪಟ್ಟಿ
ಅ) ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆ
ಆ) ಲಕ್ಕುಂಡಿ
ಇ) ಪೊನ್ನಕವಿ
ಈ) ಪಂಪಕವಿ
ಉ) ರನ್ನಕವಿ
ಈ) ಬಿಟ್ಟಿರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ಪದವನ್ನು ಬರೆದು, ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿರಿ.
೧. ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆಯ ಗುರುಗಳ ಹೆಸರು ________________
Answer೧. ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆಯ ಗುರುಗಳ ಹೆಸರು ಜಿನಚಂದ್ರ.
೨. ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆಯ ಗಂಡನ ಹೆಸರು ________________
Answer೨. ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆಯ ಗಂಡನ ಹೆಸರು ನಾಗದೇವ.
೩. ರನ್ನನ ಗುರುಗಳ ಹೆಸರು ________________
Answer೩. ರನ್ನನ ಗುರುಗಳ ಹೆಸರು ಅಜಿತಸೇನಾಚಾರ್ಯ.
೪. ರನ್ನನಿಗೆ ಇದ್ದ ಬಿರುದು ________________
Answer೪. ರನ್ನನಿಗೆ ಇದ್ದ ಬಿರುದು ಕವಿಚಕ್ರವರ್ತಿ.
೫. ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆಯ ಮಗನ ಹೆಸರು ________________
Answer೫. ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆಯ ಮಗನ ಹೆಸರು ಅಣ್ಣಿಗದೇವ.
೬. ರನ್ನನ ಮಗಳ ಹೆಸರು ________________
Answer೬. ರನ್ನನ ಮಗಳ ಹೆಸರು ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆ.
III. ಭಾಷಾಭ್ಯಾಸ :
ಅ) ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಿರುವ ಪದಗಳನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿ ಬರೆಯಿರಿ.
೧. ಸನ್ನಡತೆ : ________________________________________
Model sentenceಸನ್ನಡತೆ : ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತೆಯ ಸನ್ನಡತೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಮೆಚ್ಚುತ್ತಾರೆ.
೨. ಸಂಸ್ಕಾರ : ________________________________________
Model sentenceಸಂಸ್ಕಾರ : ದೊಡ್ಡವರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುವುದು ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂಸ್ಕಾರ.
೩. ವಿವೇಕ : ________________________________________
Model sentenceವಿವೇಕ : ನಮ್ಮ ಅಣ್ಣ ತುಂಬಾ ವಿವೇಕದಿಂದ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾನೆ.
೪. ವಿನಯ : ________________________________________
Model sentenceವಿನಯ : ನಾವು ಶಿಕ್ಷಕರೊಂದಿಗೆ ವಿನಯದಿಂದ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
೫. ಅನುಪಮ : ________________________________________
Model sentenceಅನುಪಮ : ನಮ್ಮ ಶಾಲೆಯ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸಂಭ್ರಮ ಅನುಪಮವಾಗಿತ್ತು.
ಆ) ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಿರುವ ಪದಗಳ ಅನ್ಯಲಿಂಗ ರೂಪ ಬರೆಯಿರಿ.
೧. ಧರ್ಮಿಷ್ಠೆ - ________________
೨. ದಾನಶೂರ - ________________
Answerದಾನಶೂರೆ
೩. ಸಂಪನ್ನೆ - ________________
೪. ಚತುರ - ________________
Answerಚತುರೆ
೫. ದಯಾಶೀಲೆ - ________________
೬. ಕವಿ - ________________
Answerಕವಯಿತ್ರಿ
ಇ) ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಿರುವ ಪದಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ಬರೆಯಿರಿ.
೧. ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ = ________________ + ________________
Answerವಿದ್ಯಾ + ಅಭ್ಯಾಸ
೨. ದಿವ್ಯಾದರ್ಶ = ________________ + ________________
Answerದಿವ್ಯ + ಆದರ್ಶ
೩. ಬಿರುದಾಂಕಿತ = ________________ + ________________
Answerಬಿರುದ + ಅಂಕಿತ
೪. ಜಿನಾಲಯ = ________________ + ________________
Answerಜಿನ + ಆಲಯ
೫. ವೀರಾವೇಶ = ________________ + ________________
Answerವೀರ + ಆವೇಶ
೬. ಸಾಹಿತ್ಯಾಭಿಮಾನಿ = ________________ + ________________
Answerಸಾಹಿತ್ಯ + ಅಭಿಮಾನಿ
ಈ) ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಪದಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿ ಬರೆಯಿರಿ.
೧. ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆ ನೆಲೆಸಿದಳು ಲಕ್ಕುಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಗನೊಂದಿಗೆ.
Answerಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆ ಮಗನೊಂದಿಗೆ ಲಕ್ಕುಂಡಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದಳು.
೨. ರಣರಂಗದಲ್ಲಿ ರಥ ಸಾರಥಿಯಾಗಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಳು ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆ.
Answerಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆ ರಣರಂಗದಲ್ಲಿ ಸಾರಥಿಯಾಗಿ ರಥ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಳು.
೩. ಮರಣಾನಂತರ ನಾಗದೇವನ ವೈರಾಗ್ಯ ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆ ತಾಳಿದಳು.
Answerನಾಗದೇವನ ಮರಣಾನಂತರ ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆ ವೈರಾಗ್ಯ ತಾಳಿದಳು.
ಉ) ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಿರುವ ಪದಗಳ ವಚನ ಬದಲಿಸಿ ಬರೆಯಿರಿ.
೧. ಕೃತಿಗಳು - ________________
೨. ಮಗು - ________________
Answerಮಕ್ಕಳು
೩. ವೀರ - ________________
Answerವೀರರು
೪. ದತ್ತಿ - ________________
Answerದತ್ತಿಗಳು
೫. ಅಣ್ಣ - ________________
Answerಅಣ್ಣಂದಿರು
೬. ಬಾಲಕ - ________________
Answerಬಾಲಕರು
ಊ) ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಿರುವ ಗಾದೆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಬರೆಯಿರಿ.
೧. ಬೆಳೆಯುವ ಸಿರಿ ಮೊಳಕೆಯಲ್ಲಿ.
Answerಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಭವಿಷ್ಯದ ಗುಣಗಳು ಅಥವಾ ಸಾಧನೆಗಳು ಅವನ ಬಾಲ್ಯದ ನಡತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
೨. ಮನೆಯೇ ಮೊದಲ ಪಾಠಶಾಲೆ.
Answerಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕಾರದ ಮೊದಲ ಪಾಠವು ಮನೆಯಿಂದಲೇ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.
IV. ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು :
೧. ಟಿ. ಸುನಂದಮ್ಮ, ಶಾಂತಾದೇವಿ ಮಾಳವಾಡ, ಕಮಲಾ ಹಂಪನಾ, ಸಾರಾ ಅಬೂಬಕ್ಕರ್, ಗೀತಾ ನಾಗಭೂಷಣ, ಬಿ.ಟಿ. ಲಲಿತಾನಾಯಕ್, ಶಶಿಕಲಾ ವೀರಯ್ಯಸ್ವಾಮಿ ಮೊದಲಾದ ‘ದಾನಚಿಂತಾಮಣಿ ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ ಪುರಸ್ಕೃತರ ಭಾವ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ. ಇವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ.
೨. ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪೋಷಕರ ವಿವರ ಪಡೆದು, ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಮಾಡಿರಿ.