ಪದ್ಯ (poem) · ದ. ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆ
ಪಠ್ಯFull text
ಅಭ್ಯಾಸexercises from the textbook
Model answers — a guide, not the only correct wording. Check with your teacher.
I. ಪದಗಳ ಅರ್ಥ ತಿಳಿಯಿರಿ :
ಅಡರು – ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹತ್ತು;
ಕಡಲು – ಸಮುದ್ರ;
ಕೇರಿ – ಓಣಿ;
ಝೂರಿ – ಜೋಕಾಲಿಯ ಜೀಕಾಟ;
ಪಟ್ಟ – ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ;
ಬೀಡು – ತಂಗುದಾಣ; ಮನೆ;
ಮಗ್ನ – ತನ್ಮಯ; ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ;
ಲಗ್ನ – ಮದುವೆ; ವಿವಾಹ;
ಒಡೆ – ಬಿರಿ; ಬಿಚ್ಚು;
ಕಾಣೆ – ಕಾಣದಿರುವುದು; ಅದೃಶ್ಯ;
ಘಟ್ಟ – ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸಾಲು;
ನನಿಕೊನಿ – ಮೊಗ್ಗಿನ ತುದಿ;
ಬಾನ – ಆಕಾಶ;
ಮಳಿ – ಮಳೆ;
ಮುಗಿಲು – ಮೋಡ; ಮೇಘ;
ಹೊಳಿ – ಹೊಳೆ; ನದಿ.
ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು :
ಶ್ರಾವಣ – ಚಾಂದ್ರಮಾನದ ಐದನೆಯ ತಿಂಗಳು.
ರಾವಣ – ಲಂಕೆಯ ಒಬ್ಬ ದೊರೆ. ವಿಶ್ರವಸ ಎಂಬುವವನ ಮಗ.
ಭೈರವ – ಭೀಕರವಾದ, ಭಯಂಕರವಾದ, ಶಿವ.
II. ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು :
ಅ) ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಒಂದು ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿರಿ.
೧. ದ. ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಅಂಕಿತನಾಮವೇನು?
Answerದ. ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಅಂಕಿತನಾಮ ಅಂಬಿಕಾತನಯದತ್ತ.
೨. ಶ್ರಾವಣದ ಮಳೆಯನ್ನು ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಯಾರ ಕುಣಿತಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದ್ದಾರೆ?
Answerಶ್ರಾವಣದ ಮಳೆಯನ್ನು ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ರಾವಣನ ಕುಣಿತಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.
೩. ಶ್ರಾವಣದ ಬಿರುಗಾಳಿಯು ಯಾವ ರೂಪತಾಳಿದೆ ಎಂದು ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ?
Answerಶ್ರಾವಣದ ಬಿರುಗಾಳಿಯು ಭೈರವನ ರೂಪ ತಾಳಿದೆ ಎಂದು ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
೪. ಶ್ರಾವಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರವಿ ಕಾಣದಿರಲು ಕಾರಣವೇನು?
Answerಮುಗಿಲು ಏರಿರುವುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಮಳೆ ಸುರಿಯುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಶ್ರಾವಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರವಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
೫. ಶ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ಹೊಳೆ ಮತ್ತು ಮಳೆಗಳ ಮಿಲನವನ್ನು ಕವಿ ಏನೆಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ?
Answerಶ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ಹೊಳೆ ಮತ್ತು ಮಳೆಗಳ ಮಿಲನವನ್ನು ಕವಿ 'ಆಗ್ಯೇದ ಲಗ್ನ' ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಆ) ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಎರಡು-ಮೂರು ವಾಕ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿರಿ.
೧. ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಶ್ರಾವಣ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿಗೆ ಬಂತು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ?
Answerಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಶ್ರಾವಣವು ಕಾಡಿಗೆ, ನಾಡಿಗೆ, ಬೀಡಿಗೆ, ಕಡಲಿಗೆ, ಘಟ್ಟಕ್ಕೆ, ಹೊಳೆಗಳಿಗೆ, ಊರಿಗೆ, ಕೇರಿಗೆ ಮತ್ತು ಮನಿಮನಿಗೆ ಬಂತು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
೨. ಕವಿ ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಶ್ರಾವಣದ ಕಡಲಿನ ರೌದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ?
Answerಕಡಲಿಗೆ ಶ್ರಾವಣ ಬಂದಾಗ ಅಲೆಗಳು ರಾವಣನಂತೆ ಕುಣಿಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯು ಭೈರವನ ರೂಪ ತಾಳಿ ಭೀಕರವಾಗಿ ಬೀಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕವಿ ಶ್ರಾವಣದ ಕಡಲಿನ ರೌದ್ರತೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.
೩. ಘಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಂದ ಶ್ರಾವಣ ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಪರಿಣಾಮವೇನು?
Answerಘಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಂದ ಶ್ರಾವಣವು ಮುಗಿಲು ಏರುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಹಗಲಿನಲ್ಲೂ ರವಿ ಕಾಣದಂತೆ ಮಾಡಿತು.
೪. ಕವಿಗೆ ಶ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ಹೊಳೆ, ಮಳೆ ಹಾಗೂ ಭೂಮಿಗಳು ಹೇಗೆ ಕಾಣಿಸಿದವು?
Answerಕವಿಗೆ ಶ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಳೆಗಳು ಸೇರಿ 'ಲಗ್ನ' ಆದಂತೆ ಕಂಡಿತು. ಭೂಮಿಯು ಆ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮಗ್ನವಾದಂತೆ ಕಾಣಿಸಿತು.
೫. ಊರು-ಕೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರಾವಣದ ಸಂಭ್ರಮ ಹೇಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ?
Answerಊರು-ಕೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರಾವಣದ ಸಂಭ್ರಮ ಅದ್ಧೂರಿಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಜನರು ಜೋಕಾಲಿ ಏರಿ ಮರದಿಂದ ಮರಕ್ಕೆ ಹಾರಿ ಆಡುವಂತೆ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕುಣಿದಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಇ) ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಏಳು-ಎಂಟು ವಾಕ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿ.
೧. ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಶ್ರಾವಣದ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ?
Answerಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಶ್ರಾವಣದ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರಾವಣವು ಕಾಡು, ನಾಡು, ಬೀದಿ ಎಲ್ಲೆಡೆಗೆ ಬಂತು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಕಡಲಿನಲ್ಲಿ ಅಲೆಗಳು ರಾವಣನಂತೆ ಕುಣಿಯುತ್ತವೆ; ಗಾಳಿಯು ಭೈರವನ ಭೀಕರ ರೂಪ ತಾಳುತ್ತದೆ. ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಲು ಏರಿ ರವಿಯನ್ನು ಮರೆಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹೊಳೆ ಮತ್ತು ಮಳೆಗಳ ಮಿಲನವನ್ನು ಲಗ್ನಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿ, ಭೂಮಿ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮಗ್ನವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಊರು-ಕೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಜನರು ಜೋಕಾಲಿ ಆಡಿ, ಮರದಿಂದ ಮರಕ್ಕೆ ಹಾರಿ ಸಂಭ್ರಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಮಳೆಗಾಲದ ರೌದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಸಂಭ್ರಮ ಎರಡನ್ನೂ ಚಿತ್ರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕವಿಯು ಶ್ರಾವಣದ ಸ್ವಚ್ಛಂದ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
III. ಭಾಷಾಭ್ಯಾಸ :
ಅ) ಕೆಳಗಿನ ಪದಗಳಿಗೆ ಗ್ರಾಂಥಿಕ ರೂಪ ಬರೆಯಿರಿ.
ಮಾದರಿ : ಕುಣಿದ್ಯಾಂಗ – ಕುಣಿದ ಹಾಗೆ
ಬಂತು – _________
Answerಬಂತು – ಬಂದಿತು
ಅಡರ್ಯಾವ – _________
Answerಅಡರ್ಯಾವ – ಅಡರಿದ ಹಾಗೆ
ಉಕ್ಕತಾವ – _________
Answerಉಕ್ಕತಾವ – ಉಕ್ಕುತ್ತಿರುವ ಹಾಗೆ
ಮರಕ – _________
Answerಮರಕ – ಮರಕ್ಕೆ
ಏರ್ಯಾವ – _________
Answerಏರ್ಯಾವ – ಏರಿದ ಹಾಗೆ
ಒಡೆದಾವ – _________
Answerಒಡೆದಾವ – ಒಡೆದ ಹಾಗೆ
ಅದರಾಗ – _________
Answerಅದರಾಗ – ಅದರಲ್ಲಿ
ಆ) ಕೆಳಗಿನ ಪದಗಳಿಗೆ ಸಮನಾರ್ಥಕ ಪದಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.
೧. ಕಾಡು – _________
Answer೧. ಕಾಡು – ಅರಣ್ಯ, ವನ
೨. ಕಡಲು – _________
Answer೨. ಕಡಲು – ಸಮುದ್ರ, ಸಾಗರ
೩. ಬಾನು – _________
Answer೩. ಬಾನು – ಆಕಾಶ, ಗಗನ
೪. ರವಿ – _________
Answer೪. ರವಿ – ಸೂರ್ಯ, ಭಾನು
೫. ಮಳೆ – _________
Answer೫. ಮಳೆ – ವರ್ಷ, ಮುಸಲಧಾರೆ
ಇ) ಕೆಳಗಿನ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ತಿಳಿಯಿರಿ.
| ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಮಾಸಗಳು | | ಋತುಗಳು |
|---|---|---|
| ಚೈತ್ರ, ವೈಶಾಖ | = | ವಸಂತ ಋತು |
| ಜ್ಯೇಷ್ಠ, ಆಷಾಢ | = | ಗ್ರೀಷ್ಮ ಋತು |
| ಶ್ರಾವಣ, ಭಾದ್ರಪದ | = | ವರ್ಷ ಋತು |
| ಆಶ್ವೇಜ, ಕಾರ್ತಿಕ | = | ಶರತ್ ಋತು |
| ಮಾರ್ಗಶಿರ, ಪುಷ್ಯ | = | ಹೇಮಂತ ಋತು |
| ಮಾಘ, ಫಾಲ್ಗುಣ | = | ಶಿಶಿರ ಋತು |
IV. ಪೂರಕ ಓದು :
ಭಾದ್ರಪದ ಸುಪ್ರಭಾತ
ದಿಗುತಟದಲಿ ತೆರೆಯುತಿತ್ತು ಹಗಲಿನಕ್ಕಿ
ಮುಗಿಲಗರಿಯ ಕಾಯಿಸಿತ್ತು ಗಗನಪಕ್ಷಿ
ಪಚ್ಚೆಯಾಗಿ ಮೆರೆಯುತಿತ್ತು ಭುವಿಯ ಮಣ್ಣು
ಪಸುರ ಸಿರಿಯ ಮೇಯುತಿತ್ತು ಕವಿಯ ಕಣ್ಣು
ಜೇನುತುಪ್ಪದಲ್ಲಿ ತೊಯ್ದ ಹಣ್ಣಿನಂತೆ
ಹೊಸಬೆಲ್ಲಿನ ಬಳೆಯ ನೆಯ್ದ ಹೆಣ್ಣಿನಂತೆ
ಸವಿಗೆ ಸವಿಯ ಪೇರಿಸಿತ್ತು ಭದ್ರಮಾಸಂ
ಕವಿಗೆ ಕವಿಯ ತೋರಿಸಿತ್ತ ಸುಪ್ರಭಾತಂ
– ಕುವೆಂಪು
V. ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು :
೧. ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇನ್ನಿತರ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಓದಿರಿ.
೨. ‘ಶ್ರಾವಣ ಬಂತು ಕಾಡಿಗೆ’ ಕವಿತೆಯ ಧ್ವನಿಸುರುಳಿಯನ್ನು ಕೇಳಿರಿ ಹಾಗೂ ನೀವೂ ರಾಗಬದ್ಧವಾಗಿ ಹಾಡುವುದನ್ನು ಕಲಿಯಿರಿ.
೩. ಈ ಕೆಳಗಿನ ಚಿತ್ರ ಸರಣಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ವಿವರಿಸಿರಿ.
(A sequence of 4 illustrations is shown.
Image 1: A girl with a colourful umbrella walks in the rain, near a house.
Image 2: An eagle swoops down and snatches the umbrella from her hand as she reaches after it.
Image 3: The eagle flies high up in the sky carrying the umbrella, over a river/lake landscape.
Image 4: The open umbrella rests upright on the grass, and the eagle sits beside it in the grass, sheltering under it from the rain.)